Michel Jourdan, những điệp khúc còn mãi chưa quên

Trong vòng nửa thế kỷ nhạc Pháp tính từ những năm 1960, hầu như thập niên nào cũng có một bản nhạc thuộc vào hàng kinh điển của tác giả Michel Jourdan. Nổi tiếng trước hết nhờ cái tài đặt lời, Michel Joudan còn đồng sáng tác nhiều giai điệu ăn khách. Tài năng ấy giờ đây không còn nữa. Ông đã từ giã cõi đời hôm 29/09/2025 tại nhà riêng ở miền nam nước Pháp, hưởng thọ 91 tuổi.

Ngày ông vĩnh viễn ra đi, Michel Jourdan (1934-2025) đã để lại một sự nghiệp đồ sộ. Với hơn ba ngàn ca khúc đủ loại, ông thuộc vào nhóm « Tứ Trụ » của làng nhạc Pháp, bên cạnh các tên tuổi lớn như Pierre Delanoë, Eddy Marnay hay Claude Lemesle. Nhắc đến người bạn sáng tác, nam danh ca Aznavour nói rằng dù không biết nhưng giới yêu nhạc Pháp khắp nơi vẫn từng hát những điệp khúc của Michel Jourdan. Không phải ngẫu nhiên khi đến tuổi xế chiều, Michel Jourdan đã chọn câu nói này làm tựa đề cho quyển hồi ký của mình : « Mes refrains font chanter le monde » (Thế giới hát những điệp khúc của tôi).

Sinh trưởng tại thành phố Nice, Michel Jourdan từ thuở thiếu thời, đã có năng khiếu viết lách. Ông chủ yếu tự học chứ không được đào tạo bài bản qua trường lớp. Theo lời khuyên của nhà văn Louis Nucéra, ông rời miền nam nước Pháp, đến Paris lập nghiệp. Thời gian đầu rất khó khăn, nhất là đối với một tác giả vào đời với hai bàn tay trắng. Để kiếm sống, ông làm đủ mọi công việc, nhưng tất cả những gì ông viết lúc bấy giờ : bài hát, tập thơ hay truyện dịch đều bị các nhà xuất bản từ chối.

Cho đến ngày Michel Jourdan gặp nhà sản xuất Gilbert Marouani. Vào lúc ấy, ông Marouani đang tìm người phóng tác sang tiếng Pháp các bài hát ăn khách nhân kỳ liên hoan ca nhạc Sanremo. Trong số những tác giả cùng tham gia đặt lời cho bản nhạc "Una lacrima sul viso" (Giọt lệ trên khuôn mặt) của Bobby Solo, bản phóng tác tiếng Pháp của Michel Jourdan được cho là xuất sắc hơn cả : vì ông chẳng những có một ngòi bút, mà còn có thêm năng khiếu âm nhạc. Trong cách đặt lời, ông là người đã tìm được cách đảo câu xếp chữ, sao cho lời ca nghe thật lọt tai. « Una lacrima sul viso » trong tiếng Pháp trở thành « Sur ton visage, une larme » thay vì « Une larme sur ton visage ». Được phát hành vào năm 1964, bản nhạc này là thành công lớn đầu tiên của Michel Joudan, mở đường cho ông hợp tác với nhiều ca sĩ trứ danh thời bấy giờ như Marie Laforêt, Claude François hay Richard Anthony ….

Nhân vật quan trọng đã giúp đỡ nhiều Michel Jourdan trong giai đoạn đầu chính là nam danh ca Charles Aznavour, người mà ông xem như bậc thầy. Danh ca này khuyên ông đọc sách cho thật nhiều, kể cả đọc các quyển từ điển, vì điều quan trọng đối với một tác giả chuyên viết ca khúc là từ vựng cần sự phong phú, chữ đồng nghĩa phải dồi dào để tránh lặp đi, lặp lại. Nhờ vào nỗ lực này, ngòi bút của Michel Jourdan đã giúp cho ca sĩ Calogero đoạt giải thưởng nhạc Pháp Victoires de la Musique vào năm 2005, dành cho ca khúc hay nhất : « Si seulement je pouvais lui manquer » (Giá như người có thể nhớ ta).

Với hơn 3.000 bài hát trong nửa thế kỷ sự nghiệp, Michel Jourdan đã sáng tác cho ít nhất ba thế hệ ca sĩ. Khó thể nào liệt kê được hết những bài hát ăn khách của ông. Chỉ cần biết rằng tên tuổi của ông gắn liền với nhiều giai điệu kinh điển như

« Dis lui » Feelings (Nỗi sầu) hay Rien qu'une larme (Chỉ cần một giọt lệ) của Mike Brant, « Roule s'enroule » (Tình nồng cháy) của Nana Mouskouri) cũng như rất nhiều bản nhạc phóng tác sang tiếng Pháp như Vous les femmes, Viens m'embrasser, C'est ma vie, (Hey) Il faut toujours un perdant …. mà ông đã dành cho ông hoàng Julio Iglesias.

Đối với một tác giả cống hiến cho âm nhạc trọn cuộc đời, Michel Jourdan đã để lại nhiều bài hát tuyệt vời. Làng nhạc Pháp từ nay vắng bóng một người, nhưng giới hâm mộ vẫn còn nhớ mãi điệp khúc ngàn lời.